“Mali müşavirle mi yoksa muhasebeciyle mi çalışmalıyım?”, şirket kurma sürecine adım atan kişilerin zihnini en çok kurcalayan sorulardan. Mali müşavirlerin rolü ve muhasebecilerin hangi işleri yaptığı konularında maalesef ciddi bilgi eksikliği mevcut. Bu yazıda sizleri mali müşavirlik, muhasebecilik ve bu mesleklerin ticaret hayatındaki yeri hakkında bilgilendireceğiz.
Konuyu belirgin bir şekilde aktarabilmek için uzmanlık kronolojisine göre sıralayıp açıklayacağız.
Muhasebeci nedir, ne iş yapar?
Muhasebeci basit anlamıyla, muhasebe işini yürüten kişidir. Temel görevi işletmelerin mali hareketlerini kayıt altına almaktır.
Muhasebeciler kayıt fonksiyonu ötesinde gerekli tabloları hazırlama, özetleme, analiz etme, muhasebeyle ilgili yasal konuları takip etme ve vergi beyanlarını hazırlama gibi görevler de üstlenir. Fakat bu görevlerin bazılarını üstlenebilmek için meslekte ilerlemek ve yeterlilik belgelerini edinmek gerekir. Bu noktada muhasebecilik mesleğiyle ilgili uzmanlık aşamalarını açıklayalım
Ön muhasebe nedir? Ön muhasebeci ne iş yapar?
Ön muhasebe işletmelerin günlük rutin muhasebe işleriyle alakalıdır. Faturaların, ödemelerin, alacakların, çeklerin, senetlerin, stokların takibi gibi işler ön muhasebenin konusudur. Muhasebe sistemine ilgili verilerin girilmesi de ön muhasebecinin görevidir. Belgelerin düzenlenmesi, tasnif edilmesi ve saklanması da çoğunlukla ön muhasebecilerin sorumluluğuna verilir.
Ön muhasebe elemanı olmak için temel muhasebe eğitimini almanız gerekir. Ticaret meslek lisesi mezunları ve 2 ya da 4 yıllık bir yükseköğrenim programında muhasebe eğitimi alanlar ön muhasebeci olabilirler. Ön muhasebe mesleğinin onay yetkisi ve buna bağlı olarak yasal bir sorumluluğu bulunmaz.
Serbest muhasebeci nedir?
Serbest muhasebeci kelime anlamından da anlaşılacağı üzere bir kuruma bağlı olmadan muhasebe mesleğini yürüten kişidir. Serbest muhasebecilik ünvanı, uluslararası kriterlere uyumluluğu sağlamak adına 2008 yılında yürürlükten kaldırıldı. Bu nedenle bu başlığı derinleştirmiyoruz.
Günümüzde bu iş, bir alt başlıkta değineceğimiz, “serbest muhasebeci mali müşavir” ünvanı bünyesinde yürütülüyor.
Mali müşavir nedir, ne iş yapar?
Müşavir danışman demektir. Mali müşavirde mali konularda danışmanlık yapan kimse anlamına gelir. Danışmanlık rolüyle işletmelere, içlerinde bulundukları mali duruma göre yönlendirmeler sunar. Vergi, sigorta, finansal planlama ve benzeri konularda rehberlik eder.
Mali müşavirlik terimini teorik olarak açıkladık. Günümüzün pratiğinde ise bu iş iki seviyede ünvan ile icra ediliyor: “Serbest muhasebeci mali müşavir” (SMMM) ve “yeminli mali müşavir” (YMM).
SMMM nedir, ne iş yapar?
3568 sayılı kanunda belirtildiği üzere “Serbest muhasebeci mali müşavir”; aşağıda belirttiğimiz işleri serbest şekilde, yani bir işverene bağlı olmadan sürdüren meslek üyelerine verilen isimdir.
- Yürürlükteki muhasebe prensiplerine göre defter tutmak, bilanço ve kar zarar tablolarını hazırlamak, beyannamelerini düzenlemek
- İşletmelere muhasebe sistemi ve mali süreçlerini yürütebilecekleri sistemleri kurmak
- İşletme içinde mali denetim, inceleme, analiz yapmak. Bulguları raporlayıp görüş sunmak.
Not olarak belirtelim, SMMM ünvanını elde etmiş kişilerin özel sektörde bir işverene bağlı olarak çalıştıklarına da rastlayabilirsiniz. Bu mümkündür ve ünvanlarını kaybettirmez. Bu ünvanı almanız, muhasebe ve mali müşavirlik mesleğini serbest olarak sürdürme hakkı sunar, ünvan sahibini sınırlamaz.
Kimler SMMM olabilir?
SMMM olmak için şu bölümlerden birinde lisans veya yüksek lisans eğitimini tamamlamış olmalısınız: Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler.
Yükseköğrenim mezuniyetiniz ardından bir SMMM yanında staj yapmanız istenir. Staj süresi lisans mezunları için 3, yüksek lisans mezunları için 2 yıldır. Stajınızın bitimi itibariyle SMMM sınavını kazanmış iseniz, SMMM ruhsatınızı alarak mesleğe başlayabilirsiniz.
Yeminli mali müşavir (YMM) nedir, ne iş yapar?
Yeminli mali müşavir, şirketlerin mali belge ve beyanlarının doğruluğundan sorumlu kişidir. Defter tutma, mali tabloları hazırlama ve beyanname düzenleme dışında SMMM’nin yaptığı işleri yapabilir. Yani:
- Muhasebe sisteminin kurulması
- Mali süreçleri düzenleyecek yapıların kurulması
- Şirket içinde mali denetim ve analiz yapıp raporlanması
işlerini yürütebilirler.
Yeminli mali müşavirliğin SMMM’den en önemli farkı ise; tam tasdik yetkisine sahip olmaları. Yani tasdikledikleri beyanname ve mali tabloların vergi elemanları tarafından incelenmiş gibi kabul görmesidir.
Yeminli mali müşavirler muhasebe bürosu açamaz ve ortak olamazlar.
Neden YMM ile çalışılmalı?
Kanunlarda, YMM ile çalışma konusunda herhangi bir zorunluluk bulunmuyor. Fakat YMM ile çalışmak bazı önemli avantajlar sağlıyor.
Yukarıda bahsettiğimiz gibi YMM tasdiki vergi memurları incelemiş muamelesi görür. Böylelikle ihbar ya da olağandışı bir durum olmadıkça vergi incelemesi başlatılmaz. Herhangi bir inceleme olsa bile, YMM’ler yüksek tecrübeye sahip ve onayladıkları belgelerden tam sorumlu meslek erbapları olduğundan, eksik ve hataları önceden tespit edip düzeltilmelerini sağlamış olacak, böylelikle şirketin resmi makamlarla sorun yaşama riskini en aza indireceklerdir.
Ayrıca, YMM’nin vereceği tam tasdik raporu ile sınır bulunmadan KDV iadesi alma avantajı da söz konusudur.
