2022 Vergi Rehberi ve Güncel Vergi Oranları

2022 yılı vergi oranları. Vergi türleri nelerdir? Şirketler hangi vergileri öder? Hangi vergi nasıl ve nereye ödenir?

Bu gibi soruları özellikle yeni şirket kurmak isteyen kişilerden sıklıkla alıyoruz. Vergi, hem yüksek öneme sahip bir konu olduğu hem de çokça araştırıldığı için bu rehberi oluşturarak sizlere yardımcı olmak istedik. Vergi konusunda başlangıç aşaması tüm bilgileri ve güncel vergi oranlarını bu rehberde bulabilirsiniz. Detaylı bilgi ve danışmanlık ihtiyaçlarınız içinse formumuz aracılığıyla bize ulaşmanızı bekliyoruz.

Not: Bu rehber düzenli güncellenmektedir.

Vergi türleri nelerdir?

Türkiye’de var olan vergileri üç ana başlığa ayırabiliriz. Bu başlıklar ve altlarındaki vergi çeşitleri şunlardır:

Gelir üzerinden alınan vergiler: Gelir vergisi, kurumlar vergisi

Harcamalar üzerinden alınan vergiler: Katma değer vergisi (KDV), özel tüketim vergisi (ÖTV), banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV), damga vergisi.

Servet üzerinden alınan vergiler: Veraset ve intikal vergisi, emlak vergisi, motorlu taşıtlar vergisi (MTV)

Bu vergi çeşitlerini tek tek kısaca açıklayalım.

Gelir vergisi nedir, nasıl hesaplanır?

Gelir vergisi gerçek kişilerin ve tacir sayılmayan statüler dahilinde kazanç sağlayanların ödediği bir vergidir. Maaş geliri, ücret geliri, serbest meslek kazancı gibi gelirlere gelir vergisi uygulanır.

Gelir vergisi bir takvim yılı içinde elde edilen toplam kazanç üzerinden hesaplanır. Ücretli çalışanlar için brüt maaş baz alınırken şahıs firmaları ve serbest meslek erbapları için kanunca kabul edilen giderler düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden hesaplanır.

Hesaplama sırasında vergilendirilecek matrahın seviyesine göre farklı oranlar uygulanır. Yıl içindeki kazanç yükseldikçe ödenecek verginin oranı da yükselir.

Gelir vergisi oranları 2022

Gelir vergisi hesaplamasında dikkat etmeniz gereken husus; her oranın o aralık için uygulanıyor olmasıdır. Yani 50.000 TL’lik geliriniz için vergi hesaplaması şu şekilde yapılır.

32.000 TL’lik kısım için: 32.000TL x %15 = 4.800TL,

Kalan 18.000TL’lik kısım için: 18.000TL x %20= 3.600TL

Toplam: 8.400TL

Kurumlar vergisi nedir, nasıl hesaplanır?

Kurumlar vergisi, tacir statüsünde bulunan tüzel kişilerin kazançları üzerinden alınan vergidir. Sermaye şirketleri, iktisadi teşebbüsler, kooperatifler, kamu iktisadi teşebbüsleri gibi tüzel kişilikler kurumlar vergisi mükellefleridir.

Kurumlar vergisi bir takvim yılı içinde elde edilen kazançları esas alır. Kanunca kabul edilen giderler kazanç miktarından düşüldüğünde kalan miktar üzerinden hesaplanır.

Kurumlar vergisi oranı 2022

2022 yılı için kurumlar vergisi oranı %23’tür. Kurumlar vergisi oranı sabittir ve kazancın seviyesine göre değişmez.

Katma değer vergisi (KDV) nedir?

KDV dolaylı bir vergi türüdür. Mal veya hizmetlerin satın alınması sırasında doğar. KDV’nin oranı bu vergiye konu olan mal veya hizmetin türüne göre değişiklik gösterir. %1, %8 ve %18 olarak değişir.

KDV alışverişin ödemesi sırasında, işlemin tutarı üzerine eklenerek, ödemeyi alan tarafça tahsil edilir. Dönem sonunda ise biriken KDV tutarı devlete ödenir.

Özel tüketim vergisi (ÖTV) nedir?

ÖTV seçili ürünler için getirilmiş bir vergidir. Lüks ürünler ve sağlığa ya da çevreye zararlı ürünlere uygulanır. Lüks araçlar, alkol, sigara, benzini en bilinen ÖTV’li ürünler olarak sayabiliriz.

ÖTV oranları sabit olmayıp ürüne hatta aynı ürünün özelliklerine göre değimektedir. Örneğin; otomobillerdeki ÖTV oranı motor silindir hacmine göre değişir.

Damga Vergisi nedir?

Damga vergisi her çeşit hukuki ve resmi belge için alınan vergi türüdür. Belgenin tarafları tarafından ödenir. Resmi kuruluşlar bu vergiden muaf olduğundan resmi kuruluşlarla ilgili belgelerde damga vergisini yalnızca vergi sorumluluğu bulunan taraf öder.

Damga vergisi oranları 2022

Damga vergisi oranları belgenin türüne göre değişiklik gösterir. Bazı belgelerde belge üzerindeki miktar üzerinden yüzde ile hesaplanırken bazı belgelerde sabittir.

Muhasebe ve vergiyle ilgili belgelerdeki güncel damga vergisi oranları ise şu şekildedir:

BSMV nedir?

Bankacılık ve sigorta muameleleri vergisi, finansal kiralama hariç tüm bankacılık ve sigortacılık işlemleri üzerinden alınan vergidir. Gerçekleşen işlemin miktarı üzerinden hesaplanır.

Vergiye konu tutar bankanın elde etmiş olduğu hizmet ya da komisyon gelirleri ile mevduat sahiplerinin faiz gelirleridir. Yani bir para transferi gerçekleştirdiğinizde transfer tutarı üzerinden değil, bankanın bu işlem için sizden tahsil ettiği hizmet bedeli/komisyonu üzerinden vergi alınır.

Güncel BSMV oranı %5’tir.

Veraset ve intikal vergisi nedir?

Veraset ve intikal vergisi; veraset, yani mirasçılık yoluyla, ya da karşılıksız şekilde sahipliği değişen mallar için alınan vergidir. Bu verginin yükümlüsü malın yeni sahibidir. Miktarı ise el değiştiren malın değeri üzerinden hesaplanır. Oranları vergiye konu tutara ve değişimin veraset yoluyla mı yoksa ivazsız intikalle mi gerçekleştiğine göre değişir.

Emlak vergisi nedir?

Emlak vergisi, bina ve arazi sahipliğinden doğan vergi türüdür. Beyan yöntemi ile belediyeler tarafından hesaplanır ve tahsil edilir. Emlağın değeri üzerinden hesaplanır. 2022 yılı için %0,3 – %0,6 ve  %1 oranlı baremlere sahiptir.

Motorlu taşıtlar vergisi (MTV) nedir?

MTV, motorlu taşıtlar bürolarına kayıtlı taşıtlar için alınan vergi türüdür. Belirli periyotlarda tahsil edilir. MTV oransal olarak tahsil edilen bir vergi değildir. Aracın yaşı ve motor hacmine göre değişen sabit tutarlar mevcuttur. Aracın motor hacmi düştükçe ve yaşı yükseldikçe ödenmesi gereken vergi miktarı düşer.

Muhtasar vergi nedir?

“Muhtasar vergi“ terimi kanunda yer alan bir terim değildir. Günlük hayatın içinde kullanılan evrilmiş bir söylemdir. Muhtasar beyanname ile beyan edilen vergiler sonucunda ödenmesi gereken tutarı ifade etmek için kullanılır. Bu konuyla ilgili tamamlayıcı bilgiye sayfanın devamındaki “Muhtasar beyanname nedir?” başlığında ulaşabilirsiniz.

Kim hangi vergiyi öder

               Serbest meslek erbaplarının ödemesi gereken vergiler: Gelir vergisi, geçici vergi, KDV, muhtasar vergi, damga vergisi.

               Şahıs firmalarının ödemesi gereken vergiler: Gelir vergisi, geçici vergi, KDV, muhtasar vergi, damga vergisi.

               Limited şirketlerin ödemesi gereken vergiler: Kurumlar vergisi, geçici vergi, KDV, muhtasar vergi, damga vergisi.

               Anonim şirketlerin ödemesi gereken vergiler: Kurumlar vergisi, geçici vergi, KDV, muhtasar vergi, damga vergisi.

Vergi beyannameleri nelerdir?

Vergi beyannamesi, beyana dayalı vergilerin hesaplanabilmesi için yapılan bildirimlerdir. Farklı vergi türleri için farklı beyanlar ilgili kurumlara belirli zamanlarda verilir.

Muhasebe ve vergi işlemlerinde düzenli olarak verilen beyannameler ise şunlardır: KDV beyannamesi, yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, muhtasar beyanname, geçici vergi beyannamesi, basit usulde yıllık gelir vergisi beyannamesi, damga vergisi beyannamesi, yıllık gelir vergisi beyannamesi.

Bu beyanname türlerini detaylıca inceleyelim.

KDV beyannamesi nedir, ne zaman verilir, ne zaman ödenir?

KDV beyannamesi, mal ve hizmetlerin alımı sırasında ödenen ve satışı sırasında tahsil edilen KDV tutarlarının vergi dairesine bildirilmesini sağlayan beyannamedir.

Bilindiği üzere alım satım işlemlerinde oluşan KDV satıcı tarafından tahsil edilir ve devlete ödenir. Satışlarınızda tahsil ettikleriniz yanında harcamalarınız sırasında da KDV ödemesi yaparsınız. Tahsil ettiğiniz ve ödediğiniz KDV arasındaki fark dönem sonunda pozitif ise üstünüzde kalan bu miktarı devlete teslim edersiniz.

KDV beyannamesi aylık verilir. İlgili ayın KDV beyanı takip eden ayın en geç 24’ünde yapılmalıdır. Ödeme ise yine takip eden ayın en geç 26’sında yapılır.

Geçici vergi beyannamesi nedir, ne zaman verilir?

Geçici vergi beyannemesini anlamak için önce geçici vergi nedir sorusunu cevaplamalıyız.

Geçici vergi; gelir vergisi (basit usül hariç) ve kurumlar vergisinin 3 aylık ara dönemlerde hesaplanması ve ödenmesi sistemidir. Bu beyan ile ilgili 3 ay içerisindeki gelir ve giderler bildirilerek ara hesaplamalar ve ara ödemeler yapılır. Asıl vergi miktarı ise bütün yılın verileri üzerinden hesaplanır. Tüm yıl için çıkan vergi miktarı ara ödemelerin toplamından büyükse yıllık vergi ödemesi sırasında bu fark da ödenir.

Geçici vergi için 3 aylık dönemler ocak-mart, nisan- haziran, temmuz-eylül ve ekim-aralıktır. Beyanname son verilme tarihi ise ilgili dönemi takip eden ikinci ayın 17. günüdür.

Geçici vergi ne zaman ödenir?

Geçici vergilerin son ödeme tarihleri yine ilgili dönemi takip eden ikinci ayın 17. günüdür. Yani; 17 mayıs, 17 ağustos, 17 kasım ve 17 şubat.

Yıllık gelir vergisi beyannamesi nedir, ne zaman verilir?

Yıllık gelir vergisi beyannamesi, gelir vergisi mükelleflerinin ödemesi gereken yıllık gelir vergisinin hesaplanabilmesi için gereken bilgilerin sunulduğu beyan belgesidir.

Yıl içinde yapılan işlerden elde edilen gelir ve kabul edilen giderler bildirilerek bu verginin hesaplanabilmesi sağlanır.

Yıllık gelir vergi beyanı takip eden yılın mart ayı içinde verilir. Basit usule tabi mükellefler için beyan süresi ise takip eden yılın şubat ayıdır.

Yıllık gelir vergisi ne zaman ödenir?

Yıllık gelir vergisi iki taksitte ödenir. İlk taksit takip eden yılın mart ayı içinde(yani beyanın verildiği ay), ikinci taksit ise takip eden temmuz ayında ödenir. Basit usulde mükellefler için ödeme ayları ise şubat ve hazirandır.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi nedir, ne zaman verilir?

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, tacir statüsündeki tüzel kişilerin ödemekle yükümlü olduğu kurumlar vergisine konu miktarların bildirilmesini sağlayan beyannamedir.

Vergiye tabi kazançlar ve kabul gören giderler yer alır. Kurumlar vergisi beyannamesi ilgili yılı takip eden nisan ayı içerisinde verilir.

Kurumlar vergisi ne zaman ödenir?

Yıllık kurumlar vergisi beyanın verildiği nisan ayı içinde ödenir.

Muhtasar beyanname nedir?

Muhtasar beyanname, stopaj yoluyla toplanan ve vergi sorumlusu elinde biriken vergilerin bildirilmesini sağlayan belgedir. Bu beyanın konusu olan kesintileri; çalışanların ücretleri üzerinden tahakkuk eden vergi, serbest meslek makbuzlarından doğan vergi, gider pusulasından doğan vergi olarak özetleyebiliriz.

Bu vergiler vergi sorumlusu tarafından tahsil edilir. Maaşlı çalışanların gelir vergisi ödemelerini işverenin yapması gibi. Ardından beyan edilir ve devlete ödenir.

Muhtasar beyanname ne zaman verilir?

Muhtasar beyanname aylık verilir. Çalışan sayısı en fazla 10 olan mükellefler (ziraî ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç) vergi dairesine bildirmek suretiyle 3 aylık dönemlerde bildirimde bulunma hakkına sahiptir.

Aylık muhtasar beyan izleyen ayın 26. gününe kadar yapılır. 3 aylık muhtasar beyanlar ise 3 aylık dönemleri izleyen ayın 26. gününe kadar yapılır.

Muhtasar vergi ne zaman ödenir?

Muhtasar verginin ödenmesi için son gün beyannamenin verildiği ayın 26. günüdür.

Damga vergisi beyannamesi nedir?

Damga vergisi beyannamesi, sözleşmelerden doğan damga vergilerinin, bu verginin yükümlüsü taraf tarafından devlete bildirildiği beyannamedir. Sözleşmeler taraflar arasında olduğundan beyan edilmediği sürece resmi kurumların haberdar olması mümkün değildir. Bu nedenle beyan olmadığı takdirde devlet doğacak damga vergisinden de haberdar olamayacaktır.

Damga vergisi beyannamesi aylık olarak verilir ve ödenir. Beyanname verilme zamanı izleyen ayın en geç 23. günüdür. Ödeme günü ise yine izleyen ayın en geç 26. günüdür.

Damga vergisi beyannamesi, damga vergisi çıktığı aylarda verilir. Damga vergisine konu herhangi bir durum oluşmadığı aylarda beyan verme zorunluluğu yoktur.